Cari hesap nedir?

Cari hesap, bir müşteri veya tedarikçiyle aranızdaki tüm parasal hareketin tutulduğu karttır. Her fatura, her tahsilat, her ödeme bu karta işlenir. Kartı açtığınızda geçmişin tamamını, güncel bakiyeyi ve varsa vadesi geçmiş tutarları tek ekranda görürsünüz.

Bir cari kart yalnız bir sayı göstermez. Hangi tarihte hangi fatura kesildi, hangi gün ne kadar tahsilat yapıldı, kalan bakiye ne — bunların hepsi ekstre şeklinde sıralanır. Bu sıralama olmadan bir işletmenin kimden alacaklı, kime borçlu olduğunu bilmek zorlaşır.

Borç ve alacak yönü

Cari hesapta iki taraf vardır: borç ve alacak. Siz bir müşteriye mal sattığınızda müşteri size borçlanır; kayıt borç tarafına yazılır. Müşteri ödeme yaptığında bu tutar alacak tarafına düşer ve borcu kapatır.

Tedarikçiyle ilişki tam tersi işler. Tedarikçiden mal aldığınızda siz ona borçlanırsınız; ödeme yaptığınızda bu borç kapanır. Aynı kart yapısı hem müşteri hem tedarikçi için kullanılır, yalnız yön değişir.

Bakiye nasıl okunur?

Bir cari kartın bakiyesi, borç toplamından alacak toplamının çıkarılmasıyla bulunur. Sonuç artıysa karşı taraf size borçludur. Sonuç eksiyse siz karşı tarafa borçlusunuzdur. Bu tek kural, bütün cari okumaların temelidir.

Örnek verelim: bir müşteriye 15.000,00 TL tutarında fatura kestiniz, müşteri 9.000,00 TL ödeme yaptı. Kartın bakiyesi 6.000,00 TL artı görünür; müşteri size bu kadar borçludur. Aynı müşteri fazladan ödeme yaparsa bakiye eksiye döner, bu kez siz ona borçlu duruma geçersiniz.

Ekstre nedir?

Ekstre, cari kartın belirli bir tarih aralığındaki hareket dökümüdür. Her satırda tarih, işlem tipi, tutar ve o ana kadarki bakiye yer alır. Bir müşteriyle anlaşmazlık yaşandığında ilk bakılacak yer ekstredir; hangi fatura ödenmiş, hangisi bekliyor orada nettir.

Vade takibi

Her faturanın bir vade tarihi vardır. Vade geçtiği hâlde ödeme yapılmamışsa bu tutar gecikmiş bakiye olarak ayrışır. Cari hesabı düzenli takip etmek, hangi müşterinin ödemesinin geciktiğini erken görmenizi sağlar.

Cari kart hangi durumlarda açılır?

Yeni bir müşteriyle ilk kez çalışıldığında ya da yeni bir tedarikçiden alım yapılacağında önce bir cari kart açılır. Kart açılırken vergi kimlik bilgisi, iletişim bilgisi ve varsa açılış bakiyesi girilir. Açılış bakiyesi, geçmişten gelen borç ya da alacağı sisteme taşımak için kullanılır.

Bir işletme onlarca, bazen yüzlerce cari ile çalışabilir. Her biri kendi ekstresini, kendi vade takibini taşır. Cari sayısı arttıkça hangi kartın ne zaman kontrol edileceğini bilmek, tek tek hatırlamaktan çok bir listeye bakmayı gerektirir.

Bakiye sıfıra döner mi?

Bir müşteri kestiğiniz faturanın tamamını öderse bakiye sıfırlanır; o an için ne borç ne alacak kalır. Ama işlem devam ettikçe bakiye tekrar hareket eder. Sıfır bakiye, ilişkinin bittiği değil, o anda hesabın kapandığı anlamına gelir.

Cari hesabı düzenli tutmanın faydası

Cari kayıtlar dağınık tutulduğunda aynı fatura iki kez girilebilir, bir ödeme hiç işlenmeyebilir. Bu tür hatalar bakiyeyi yanlış gösterir; hem sizi hem karşı tarafı yanıltır. Fatura ile tahsilatın aynı sistemde, aynı cari kartta buluşması bu riski azaltır.

Veridia'da her fatura kesildiğinde ilgili cari kart otomatik güncellenir, her tahsilat girişi bakiyeye anında yansır. Ayrı bir defter tutmanıza gerek kalmaz; kart her zaman güncel kalır.

Cari hesap, iki taraf arasındaki ticari ilişkinin sayısal karşılığıdır. Bakiyeyi doğru okumak, kiminle nasıl bir durumda olduğunuzu net görmenizi sağlar. Düzenli tutulan bir cari kayıt hem tahsilat sürecini hızlandırır hem de olası anlaşmazlıkları önler.